Monodiety są przeciwieństwem zbilansowanego, zdrowego odżywiania, pełnego witamin, makroskładników i zróżnicowanych produktów, dostarczających naszym organizmom odpowiednich wartości odżywczych. Obiecują szybką utratę wagi, ale tak naprawdę powodują niedobory i nierozerwalnie łączą się z efektem jojo - powrót utraconej wagi jest gwarantowany, kiedy tylko wróci się do zróżnicowanej diety, co w końcu będzie konieczne. Monodiety reklamowane są obietnicą możliwości spożywania ulubionych produktów w nieograniczonych ilościach, co mija się z prawdą - nie tyjemy lub chudniemy od jedzenia określonych rzeczy, a od deficytu kalorycznego lub nadwyżki. To prosta matematyka - jeżeli jemy więcej, niż nasz organizm potrzebuje, to nadmiar jest odkładany i magazynowany. Jeżeli dostarczamy organizmowi mniej energii, niż ten zużywa, to zaczyna on zużywać zasoby, które już ma - zmagazynowane w komórkach, w efekcie czego chudniemy. Spożywanie lub niespożywanie pewnych produktów nie ma na to wpływu, chociaż oczywiście istnieją zarówno te sprzyjające diecie - o niskiej gęstości energetycznej i dużej objętości, oraz te mogące wpłynąć negatywnie na redukcję przy nieświadomym ich jedzeniu - mają one wysoką gęstość energetyczną przy niskiej objętości, czyli... nie zapewniają uczucia sytości, a są kaloryczne. Produkty o niskiej gęstości energetycznej to większość warzyw i owoców, chude mięso i owoce morza. Te o wysokiej gęstości energetycznej obejmują słodycze, oleje, orzechy, słone przekąski... Nie należy jednak mylić niskiej gęstości energetycznej z niską gęstością odżywczą - kaloryczny produkt może być zdrowy i dostarczać nam wielu witamin i minerałów. Przykładem jest chociażby awokado oraz orzechy.

Nie powinno się patrzeć na dietę jako na tymczasowy środek pozwalający na zrzucenie lub nabranie kilogramów - to szkodliwe podejście, kreujące niezdrową relację z jedzeniem. Dieta to całościowy sposób odżywiania, a planując swój jadłospis, powinniśmy kierować się kreowaniem zdrowych nawyków, które jesteśmy w stanie długofalowo utrzymać, zapewniając sobie stałe i pewne efekty na wiele miesięcy. Spożywanie jednego produktu lub grupy produktów jest ciężkie do kontynuowania przez dłuższy czas, może prowadzić do niedoborów i nieodwracalnych uszczerbków na zdrowiu. Co więcej, zbilansowana ilość składników odżywczych gwarantuje skuteczną utratę wagi czy przybranie masy mięśniowej - dlatego ograniczanie którychś nie jest rozsądne. Szczególnie niebezpieczne są skrajne monodiety polegające na jedzeniu przykładowo jedynie bananów lub jabłek przez trzy tygodnie. Jakie mogą być skutki monodiety?

Zdrowa dieta z 'Kuchnią'. Jadłospis wrzesień, tydzień 4.Zdrowa dieta z 'Kuchnią'. Jadłospis wrzesień, tydzień 4. Fot. Shutterstock

Monodiety wiążą się nie tylko z niedoborem, ale również z nadmiarem składników odżywczych, które w konkretnych produktach znajdują się w dużych ilościach. Pozostając przy przykładzie bananów - zawierają one bardzo dużo potasu, którego przedawkowanie skutkuje hiperkaliemią (hiperpotasemią), objawiającą się osłabieniem mięśni czy zaburzeniem rytmu serca.

Śniadanie - ok. 450 kcal 

Kanapka z mozzarellą i dynią - składniki:

  • 1 bułka grahamka
  • 80 g dyni
  • szczypta pieprzu
  • 20 g rukoli
  • 65 g sera mozzarella light
  • szczypta soli
  • 10 g masła

Kanapka z mozzarellą i dynią - sposób przygotowania:

Bułkę kroimy wzdłuż, smarujemy masłem. Wykładamy plastry mozzarelli, upieczoną dynię i rukolę. Przyprawiamy solą i pieprzem. 

II śniadanie - ok. 450 kcal

Owsianka z suszonymi śliwkami

Przepis znajdziesz tutaj >>

Obiad - ok. 400 kcal 

Bakłażan faszerowany kaszą pęczak i mięsem

Przepis znajdziesz tutaj >>

Kolacja - ok. 450 kcal 

Makaron z boczniakami i tofu

Przepis znajdziesz tutaj >>

Zdrowa dieta z 'Kuchnią'. Jadłospis wrzesień, tydzień 4.Zdrowa dieta z 'Kuchnią'. Jadłospis wrzesień, tydzień 4. Fot. Shutterstock

Do najpopularniejszych monodiet, na które szkodliwa moda pojawiała się kilka razy, należą:
- dieta kapuściana - tu zalecane jest jedzenie zupy kapuścianej na chudym mięsie, warzyw oraz owoców;
- dieta ogórkowa - opierająca się na ogórkach połączonych z nabiałem i pieczywem pełnoziarnistym w małych ilościach;
- dieta ryżowa - podczas niej dozwolone jest jedzenie wyłącznie ryżu brązowego z dodatkiem ziół, picie wody oraz naparów ziołowych.

Śniadanie - ok. 480 kcal 

Kanapki z orzechową pastą z dyni

Przepis znajdziesz tutaj >>

II śniadanie - ok. 410 kcal

Jaglanka z karmelizowanym jabłkiem

Przepis znajdziesz tutaj >>

Obiad - ok. 440 kcal 

Chilli con carne z fasolą

Przepis znajdziesz tutaj >>

Kolacja - ok. 400 kcal

Placki ziemniaczane z duszonymi boczniakami

Przepis znajdziesz tutaj >>

Zdrowa dieta z 'Kuchnią'. Jadłospis wrzesień, tydzień 4.Zdrowa dieta z 'Kuchnią'. Jadłospis wrzesień, tydzień 4. Fot. Shutterstock

Organizm traktuje monodietę podobnie jak głodówkę, co oznacza, że czuje się zagrożony i uruchamia mechanizmy obronne - aby przetrwać jak najdłużej, spowalnia metabolizm, co może być odczuwalne jeszcze przez długi czas po zakończeniu diety. Wszystkie spożyte produkty trawią się wolniej, a organizm skupia się na nieutraceniu zbyt dużej ilości tkanki tłuszczowej.

Śniadanie - ok. 430 kcal 

Kanapki z awokado i mozzarellą

Przepis znajdziesz tutaj >>

II śniadanie - ok. 490 kcal 

Koktajl śliwkowy

Przepis znajdziesz tutaj >>

Obiad - ok. 480 kcal

Polędwiczki w sosie kurkowym

Przepis znajdziesz tutaj >>

Kolacja - ok. 380 kcal 

Placuszki z serka wiejskiego

Przepis znajdziesz tutaj >>

Zdrowa dieta z 'Kuchnią'. Jadłospis wrzesień, tydzień 4.Zdrowa dieta z 'Kuchnią'. Jadłospis wrzesień, tydzień 4. Fot. Shutterstock

Zdarzyć się może, że na monodiecie bardzo szybko chudniemy w pierwszych dwóch tygodniach. Nie jest to spowodowane spaleniem tkanki tłuszczowej, a utratą wody oraz masy mięśniowej. Nieuchronnie prowadzi to do znacznego osłabienia organizmu.

Śniadanie - ok. 460 kcal

Kanapki z pastą baba ghanoush

Przepis na pastę znajdziesz tutaj >>

Dodatkowo:

  • 1 bułka grahamka
  • garść rukoli  

II śniadanie - ok. 400 kcal

Drugie śniadanie z omletem w stylu bento - składniki:

  • 2 jajka kurze
  • 50 g dyni
  • 90 g ogórka
  • pół łyżki oliwy z oliwek
  • 20 g rukoli
  • 50 g ryżu basmati
  • 1 liść nori

Drugie śniadanie z omletem w stylu bento - sposób przygotowania:

Ryż gotujemy według instrukcji na opakowaniu. Gdy ostygnie, przekładamy go do pudełka. Jajka roztrzepujemy w miseczce z odrobiną soli. Smażymy omlet na rozgrzanej oliwie. Przekładamy go na talerz, zwijamy i kroimy w grube plastry. Układamy obok ryżu. W pudełeczku układamy upieczoną dynię oraz pokrojonego ogórka. Wodorosty nori łamiemy w dłoniach i posypujemy nimi wierzch. Dodajemy rukolę.

Obiad - ok. 340 kcal 

Makaron z kurkami i krewetkami

Przepis znajdziesz tutaj >>

Kolacja - ok. 370 kcal 

Ciecierzyca z pieczarkami z patelni - składniki:

  • 1 ząbek czosnku
  • 100 g groszku zielonego
  • 90 g marchwi 
  • 1 łyżka oliwy z oliwek 
  • 2 g pieprzu czarnego
  • 2 g soli białej
  • 100 g ciecierzycy z puszki bez zalewy
  • 60 g pieczarek surowych 

Ciecierzyca z pieczarkami z patelni - sposób przygotowania:

Pieczarki myjemy, kroimy na połówki lub ćwiartki. Marchew obieramy i kroimy w julienne (bardzo cienkie paski, można użyć specjalnej obieraczki do tego celu). Czosnek rozgniatamy. Na patelni rozgrzewamy oliwę, dodajemy czosnek oraz pieczarki. Podduszamy, aż pieczarki puszczą wodę. Dodajemy, sól i pieprz. Zwiększamy ogień, aby woda szybciej wyparowała.
Dodajemy marchew, groszek (w sezonie warto użyć groszku cukrowego w strączkach, one też są jadalne) oraz przepłukaną wcześniej ciecierzycę. Danie będzie gotowe, gdy woda z pieczarek wyparuje. Opcjonalnie przyprawiamy do smaku solą oraz pieprzem.

Zdrowa dieta z 'Kuchnią'. Jadłospis wrzesień, tydzień 4.Zdrowa dieta z 'Kuchnią'. Jadłospis wrzesień, tydzień 4. Fot. Shutterstock

Należy pamiętać, że nawet uważane za najzdrowsze produkty zachowują swoje właściwości jedynie w określonych ilościach - w nadmiarze mogą nie tylko je stracić, a wręcz szkodzić naszemu organizmowi. Przykładowo grejpfrut zaburza wchłanialność leków, co może mieć tragiczne skutki dla osób polegających na farmakoterapii.

Śniadanie - ok. 446 kcal

Kanapki z pastą z fasoli z pieczonym jabłkiem

Przepis na pastę znajdziesz tutaj >>

Dodatkowo:

  • 120 g ogórków kiszonych
  • 2 kromki chleba pełnoziarnistego z żyta 

II śniadanie - ok. 440 kcal 

Pieczona owsianka z figą

Przepis znajdziesz tutaj >>

Obiad - ok. 330 kcal 

Kluski śląskie w sosie kurkowym

Przepis znajdziesz tutaj >>

Kolacja - ok. 430 kcal 

Grzanki z tofucznicą

Przepis znajdziesz tutaj >>

Zdrowa dieta z 'Kuchnią'. Jadłospis wrzesień, tydzień 4.Zdrowa dieta z 'Kuchnią'. Jadłospis wrzesień, tydzień 4. Fot. Shutterstock

Monodiety mają również negatywny wpływ na samopoczucie - nie dość, że wymagają wielu wyrzeczeń, to jeszcze osłabienie organizmu sprawia, że czujemy się zmęczeni, rozdrażnieni i rozbici. Dodatkowo ciężko jest być aktywnym fizycznie i osiągać efekty podczas treningów, nie dostarczając organizmowi białka, tłuszczów i węglowodanów w odpowiednich ilościach.

Śniadanie - ok. 390 kcal 

Szakszuka z kurkami - składniki:

  • 2 jaja kurze
  • 50 g cebuli
  • 1 ząbek czosnku
  • 50 g kurek surowych
  • 2 łyżeczki liści pietruszki
  • 200 g pomidorów w puszce
  • szczypta pieprzu czarnego
  • szczypta soli
  • 1 kromka chleba pełnoziarnistego z żyta 

Szakszuka z kurkami - sposób przygotowania:

Grzyby dokładnie myjemy i kroimy na mniejsze kawałki. Cebulę i czosnek siekamy. Na patelni rozgrzewamy oliwę, dodajemy warzywa i dusimy 2-3 min, aż zmiękną. Dodajemy pomidory z puszki oraz przyprawy. Robimy dwa wgłębienia i wbijamy w nie jajka. Przykrywamy patelnię i dusimy, aż białko się zetnie, a żółtko będzie płynne. Całość posypujemy posiekaną natką pietruszki. Podajemy z pełnoziarnistym chlebem.

II śniadanie - ok. 440 kcal

Omlet szarlotka

Przepis znajdziesz tutaj >>

Obiad - ok. 380 kcal 

Zupa boczniakowa z ciecierzycą

Przepis znajdziesz tutaj >>

Kolacja - ok. 350 kcal

Włoska miska z makaronem i mozzarellą

Przepis znajdziesz tutaj >>

Zdrowa dieta z 'Kuchnią'. Jadłospis wrzesień, tydzień 4.Zdrowa dieta z 'Kuchnią'. Jadłospis wrzesień, tydzień 4. Fot. Shutterstock

Podsumowując - monodiety niosą ze sobą więcej złego niż dobrego. Krótkotrwały spadek wagi może odbić się nieodwracalnymi uszczerbkami na zdrowiu, których powikłania będziemy odczuwać przez wiele lat.

Śniadanie - ok. 490 kcal 

Grahamka z pastą z buraka

Przepis znajdziesz tutaj >>

II śniadanie - ok. 370 kcal 

Smażone boczniaki na ostro

Przepis znajdziesz tutaj >>

Obiad - ok. 380 kcal 

Makaron zapiekany z dynią

Przepis znajdziesz tutaj >>

Kolacja - ok. 430 kcal 

Grzybowe curry z ciecierzycą

Przepis znajdziesz tutaj >>

---------------------------------------------------

Listę zakupów na cały tydzień znajdziesz TUTAJ

Wydrukuj ją i wykreśl z niej składniki, które masz w domu. Podana lista zakupów zawiera produkty na tygodniową dietę dla jednej osoby.

Jadłospisy na kolejne tygodnie oraz poprzednie wydania znajdziesz tutaj >>

Aurelia Grzywacz, dietetykAurelia Grzywacz, dietetyk Fot. Archiwum prywatne / Aurelia Grzywacz