Polska, podobnie jak inne kraje Unii Europejskiej, stawia na wytwarzanie, ochronę i promocję żywności wysokiej jakości. Jednym z głównych sposobów realizacji polityki jakości na terenie UE jest wyróżnianie znakami potwierdzającymi wysoką jakość wyrobów pochodzących z konkretnych regionów, jak też charakteryzujących się tradycyjną metodą produkcji. Na liście produktów regionalnych przygotowanej przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi znajdziemy także owoce – zarówno świeże, jak i przetworzone.

Śliwkowa Lipowa

W Lipowej u stóp Skrzycznego, najwyższego szczytu Beskidu Śląskiego, chcą przywrócić tradycyjne sady owocowe ze śliwką żniwką. To żółta odmiana śliwy, często z powodu koloru oraz niewielkich rozmiarów mylona z mirabelką. Śliwki te dojrzewają już od połowy sierpnia.

Śliwka żniwka była kiedyś na terenie Lipowej bardzo popularna, szczególnie w wyżej położonych miejscowościach, takich jak Ostre, Słotwina, Twardorzeczka. Na terenie gminy istniały duże skupy owoców, niektórzy mieszkańcy sprzedawali nawet 5 ton owoców rocznie z jednego sadu. Potem mieszkańcy zaczęli rezygnować z hodowli żniwki, doszło do tego, że na terenie gminy śliwka ta występowała tylko pojedynczo. Prężnie działające Stowarzyszenie Ziemi Lipowskiej zaczęło przywracać tradycję, zdobywając m.in. środki na hodowlę podkładek szczepionych nie tylko śliwką żniwką, ale również tradycyjnymi odmianami drzew owocowych: jabłoni, grusz, czereśni. Stowarzyszenie promuje nie tylko tradycyjne sady, ale również przetwory i potrawy ze śliwek, jak również rękodzieło o śliwkowej tematyce.

Na liście produktów regionalnych są nie tylko same śliwki, ale także zrobione z nich przetwory: kompot i powidła. Tradycją jest, że w tłusty czwartek mieszkańcy przychodzący załatwić coś w Urzędzie Gminy Lipowa mogą się częstować pysznymi pączkami ze śliwkowymi powidłami.

Fot. Michał Łepecki / Agencja Gazeta

Gruszki z Kraśnika i pyszne truskawki

Gruszka suszona g to bardzo stara odmiana gruszy dobra szara. To odmiana francuska, występująca w starych przydomowych sadach. Owoce zbiera się, gdy są już zupełnie dojrzałe, muszą być jędrne, twarde i zdrowe. Mniejsze owoce suszone są w całości, tradycyjnie robiło się to np. w piecu chlebowym, a proces suszenia trwał od dwóch tygodni nawet do miesiąca. Duże owoce pokrojone na połówki blanszuje się w zakwaszonej wrzącej wodzie, następnie chłodzi w zimnej wodzie i suszy.

Wysuszone gruszki przechowuje się w lnianych workach. Owoce wykorzystywane są w okresie świątecznym na kompot wigilijny, dodaje się je także do ciast oraz nalewek. Bardzo smaczne są także same, w dodatku mają wiele witamin.

Niedawno, bo 20 kwietnia 2021 roku, na Listę Produktów Tradycyjnych została wpisana truskawka zwoleńska. Jej owoce są jędrne, lekko twardawe, a zarazem soczyste. Truskawka jest słodka, ma intensywny, przyjemny aromat. Tradycja uprawy truskawki w powiecie zwoleńskim sięga początków XX wieku. Przetwórstwo rozwinęło się tam na większą skalę, kiedy w 1958 roku powstał Hortex. Wówczas wprowadzono odmianę truskawki senga sengana, nadającą się do mrożenia. Do dziś mieszkańcom regionu trudno sobie wyobrazić festyn, dożynki czy święta kościelne, na których podczas prezentowania ciast i deserów zabrakłoby truskawek.

Jabłoń grafsztynek daje owoce uchodzące za jedne z najlepszych na świecie. Ta odmiana nie jest wybredna, ale daje obfite plony tylko w wilgotnym mikroklimacie. Jej owoce są uważane za jedne z najlepszych do domowej produkcji napojów alkoholowych – nalewek, cydru czy jabłecznika.