Wytwarzana z nasion gryki kasza dostępna jest w dwóch wariantach: prażonym i nieprażonym. Pierwszy jest dużo bardziej popularny i wyrazisty, zarówno pod względem intensywnego smaku, jak i orzechowej barwy. Drugi, łagodniejszy, powstaje z niepalonych ziaren, stąd jego kremowa barwa. Jak wiadomo oba rodzaje doskonale współgrają z mięsnymi daniami, ale i świetnie sprawdzą się jako baza farszu do naleśników, pierogów lub na przykład, jako wypełnienie zapiekanych papryk. Są też idealnym dodatkiem do sałatek, można przygotować je jak risotto. Doskonała są też ciasta z mąki gryczanej.

Kasza gryczana polecana jest szczególnie osobom, które powinny ograniczyć spożycie glutenu oraz cukrzykom, ponieważ cechują ją wysoka zawartość błonnika, niski indeks glikemiczny oraz odpowiedzialny za prawidłowe działanie insuliny D-chiro-inozytol (jeden z izomerów inozytolu). Jest ona również cennym źródłem białka roślinnego zbliżonego właściwościami do białek pochodzących z roślin strączkowych (jest ono cenniejsze niż białko zbożowe, ze względu na lepszą przyswajalność). Kasza gryczana zawiera stosunkowo duże ilości krzemu, dzięki czemu korzystnie wpływa na układ moczowy, sercowo-naczyniowy, a także na kondycję kości i stawów.

Kaszy gryczanej nie powinny jeść osoby, które maj problemy z wydolnością nerek oraz choroby wrzodowe żołądka i dwunastnicy.

Napar z gryki Soba cha

Napar z gryki Soba chaNapar z gryki Soba cha shutterstock

Napar z gryki Soba cha jest lekko cierpki, ma orzechowy smak i pachnie dymem. Przygotujemy go na gorąco (1-2 łyżeczki prażonej kaszy gryczanej zalewamy 200 ml wrzącej wody, odstawiamy na 10 minut - 2 minuty przed końcem parzenia możemy dodać łyżeczkę zielonej herbaty) oraz na zimno (kaszę zalewamy zimną wodą i moczymy co najmniej 2 godziny). Napar w razie potrzeby dosładzamy miodem lub syropem z agawy. Namoczone ziarna kaszy zjadamy lub wykorzystujemy do sałatki, omletu, zupy.

Gryczanka śniadaniowa

gryczanka śniadaniowagryczanka śniadaniowa fot Marta Dymek

Dla 2 osób
Przygotowanie: 30 minut

Gryczanka śniadaniowa składniki

140 g kaszy gryczanej niepalonej
400 ml mleka z ulubionych orzechów
30 g suszonych jabłek
1/8 łyżeczki soli
Do podania: ulubiony syrop, melasa lub konfitura, orzechy

Gryczanka śniadaniowa - przygotowanie

Kaszę gryczaną dokładnie płuczemy. Wsypujemy do średniego rondelka i zalewamy 250 ml mleka z orzechów, dodajemy rodzynki oraz szczyptę soli. Gotujemy pod przykryciem na minimalnym ogniu 18-20 minut.

Do rondelka wlewamy resztę mleka, mieszamy i gotujemy 5 minut, nie przykrywamy rondelka.

W tym czasie na suchej patelni podprażamy orzechy, studzimy i siekamy. Gorącą gryczanką podajemy z orzechami oraz sporym kleksem słodkiego syropu.

Rady 

Mleko z orzechów można przygotować samemu na zapas. Wystarczy 100 g orzechów namoczyć na noc w wodzie, rano wodę odlać i orzechy przełożyć do blendera kielichowego, dodać 750 ml wody oraz małą szczyptę soli. Zblendować na wysokich obrotach, a potem przecedzić przez gazę do butelki. Tak przygotowane mleko można przechowywać do tygodnia w lodówce. Zamiast z orzechów, można zrobić je z nasion słonecznika, dyni, płatków owsianych czy maku.

Gryczankę lepiej gotować w średnim niż małym rondelku. Przykryta kasza może wykipieć, jeśli rondelek będzie za mały lub ogień zbyt duży. Zamiast suszonymi jabłkami, gryczankę możecie dosłodzić suszonymi morelami lub łyżeczką cukru. Dobrze smakuje też z suszoną żurawiną.

Przepis Marty Dymek

Sałatka z popcornem z kaszy gryczanej, tofu i jarmużem

Sałatka z popcornem z kaszy gryczanej i jarmużemSałatka z popcornem z kaszy gryczanej i jarmużem M.KUJDA

Dla 4-5 osób
Przygotowanie: 30 minut

Sałatka z popcornem z kaszy gryczanej - składniki

200 g tofu wędzonego
sól, pieprz
olej do smażenia
5 połówek suszonych pomidorów w oleju
ostra papryka
200 g jarmużu
łodyga selera naciowego
2 ząbki czosnku
5 łyżek oliwy
łyżka octu winnego
200 g prażonej kaszy gryczanej 

Sałatka z popcornem z kaszy gryczanej - przygotowanie

Tofu kroimy w kostkę, nacieramy solą i pieprzem. Pomidory siekamy. 2 łyżki oleju rozgrzewamy na patelni, smażymy tofu ze wszystkich stron. Dodajemy pomidory, mieszamy, smażymy 1-2 minuty. Posypujemy ostrą papryką, zdejmujemy z patelni. Jarmuż myjemy, suszymy, rwiemy na małe kawałki. Łyżkę oleju rozgrzewamy na tej samej patelni, wkładamy jarmuż, smażymy 3-4 minuty, aż zmięknie. Seler naciowy kroimy na małe kawałki. Na sos czosnek siekamy, ucieramy z oliwą, octem winnym, szczyptą soli i pieprzu.

Na popcorn dużą ilość oleju rozgrzewamy w rondlu. Wkładamy małe metalowe sitko i wsypujemy łyżkę kaszy. Smażymy kilkanaście sekund - w połowie ziaren łuski się otworzą, reszta stanie się chrupka. Popcorn osączamy na papierowym ręczniku, a do sitka wsypujemy kolejną porcję kaszy i prażymy. Indyka, jarmuż i seler naciowy polewamy sosem, mieszamy. Posypujemy popcornem.

Pierogi gryczane z twarogiem

Pierogi gryczane z twarogiemPierogi gryczane z twarogiem Natalia Nowak-Bratek

Dla 8 osób
Czas przygotowania: 55 minut

Pierogi gryczane z twarogiem - składniki

Ciasto:
170 g mąki gryczanej
90 g mąki pszennej
sól
Farsz:
400 g twarogu
mała cebula
ząbek czosnku
3 żółtka
pół łyżeczki suszonego tymianku
50 ml śmietany 22-proc.
pieprz

Ciasto: na rozgrzaną patelnię wsypujemy mąkę gryczaną. Prażymy, mieszając. Zalewamy 375 ml wrzącej wody, intensywnie mieszając. Gdy masa nieco ostygnie, dodajemy mąkę pszenną i szczyptę soli. Wyrabiamy elastyczne ciasto. Przykrywamy ściereczką.

Farsz: twaróg mielemy. Cebulę i czosnek siekamy, dodajemy wraz z żółtkami, tymiankiem i śmietaną (do tłustego twarogu nie musimy dodawać śmietany). Mieszamy i przyprawiamy. Dalej robimy i gotujemy pierogi według przepisu podstawowego. Podajemy z kwaśną śmietaną.

Kasza gryczana zapiekana ze szpinakiem i jajkiem

Kasza gryczana zapiekana ze szpinakiem i jajkiemKasza gryczana zapiekana ze szpinakiem i jajkiem shutterstock

Dla 4 osób
Przygotowanie: 45 minut

Kasza gryczana zapiekana ze szpinakiem i jajkiem - składniki

200 g kaszy gryczanej 
200 g baby szpinaku 
3 łyżki masła 
2 ząbki czosnku 
100 g sera, najlepiej wędzonego 
masło do foremek 
4 jajka 
sól, pieprz

Kasza gryczana zapiekana ze szpinakiem i jajkiem - przygotowanie

Kaszę gryczaną gotujemy wg przepisu na opakowaniu.

Szpinak przebieramy, wrzucamy na patelnię z rozgrzanym masłem, przesmażamy 3-5 minut, mieszając. Dodajemy przeciśnięty przez praskę czosnek, mieszamy, zdejmujemy z ognia, przyprawiamy solą i pieprzem. Wędzony ser ścieramy na tarce o dużych otworach.

Gryczotto ze szpinakiem i pieczarkami 

Jasne gryczotto ze szpinakiem, pieczarkami i mlekiem kokosowymJasne gryczotto ze szpinakiem, pieczarkami i mlekiem kokosowym Fot. Małgorzata Dzięgielewska

Dla 5-6 osób
Przygotowanie: 30 minut

Gryczotto ze szpinakiem i pieczarkami - składniki

360 g niepalonej kaszy gryczanej
cebula
3 ząbki czosnku
łyżka oliwy lub oleju rzepakowego 
300 g pieczarek
500 ml bulionu warzywnego lub drobiowego
2 łyżki soku z cytryny 
skórka otarta z 1/2 cytryny
2 łyżki octu jabłkowego
400 g świeżych liści szpinaku
2 cebulki dymki
2 łyżki zmielonych orzeszków piniowych
sól
70ml mleka kokosowego

Gryczotto ze szpinakiem i pieczarkami - przygotowanie

Kaszę płuczemy na sitku pod bieżącą wodą.

Posiekane cebulę i czosnek szklimy na oliwie lub oleju. Wrzucamy pokrojone w cieniutkie plasterki pieczarki, smażymy razem przez chwilę.

Wsypujemy osączone ziarenka kaszy, smażymy, mieszając, aż pokryją się tłuszczem. Wlewamy 250 ml bulionu, dodajemy sok i skórkę otartą z cytryny oraz ocet jabłkowy, mieszamy, gotujemy na malutkim ogniu, aż kasza wchłonie płyn.

Wtedy wlewamy drugą szklankę bulionu i gotujemy dalej, mieszając od czasu do czasu, aż ziarenka zmiękną. Łączymy ze szpinakiem i posiekaną dymką, dodajemy orzechy, solimy do smaku. Wlewamy mleko kokosowe, delikatnie mieszamy, aby nie rozgnieść kaszy, i gotujemy jeszcze przez 3-4 minuty.

Kotlety z kaszy gryczanej - hreczniaki

Hreczniaki kresoweHreczniaki kresowe 

Dla 4 osób
Przygotowanie: 30 minut

Kotlety z kaszy gryczanej - hreczniaki

300 g kaszy gryczanej
500 g twarogu
2 jajka
garść posiekanej natki pietruszki
tarta bułka
500 ml bulionu warzywnego
sól, pieprz
olej do smażenia

Kotlety z kaszy gryczanej - hreczniaki - przygotowanie

Zagotowujemy bulion, wsypujemy opłukana kaszę i gotujemy mniej więcej 15 minut na sypko, na małym ogniu. Studzimy.

Gdy kasza przestygnie, miksujemy ja razem z twarogiem w blenderze. Dodajemy jajka i natkę pietruszki, starannie mieszamy i doprawiamy do smaku solą oraz pieprzem.

Natłuszczonymi dłońmi formujemy z masy małe kotlety i obtaczamy w tartej bułce. 

Rozgrzewamy olej na patelni i smażymy kotlety ze wszystkich stron na rumiano. Świetnie smakują z sosem grzybowym lub warzywnym, czy sosem jogurtowo-czosnkowym.

Pierogi z kaszą gryczaną, jarmużem i grzybami

Pierogi z kaszą gryczanąPierogi z kaszą gryczaną fot. wegannerd

Dla 4 osób
Przygotowanie: 60 minut

Ciasto:
200 g mąki 
80-70 ml bardzo gorącej wody
szczypta soli
łyżka oleju
Farsz:
180 g kaszy gryczanej
łyżka posiekanych suszonych grzybów
cebula
3 łyżki posiekanego jarmużu
łyżka posiekanej pietruszki
sól, pieprz

Przesiewamy mąkę przez sito na blat. Robimy dołek. Dodajemy sól. Powoli zaczynamy wlewać w mąkę gorącą wodę i drugą ręką mieszamy mąkę z wodą. Wyrabiamy ciasto. Na koniec dodajemy olej i zagniatamy ciasto  3-4 minuty. Ciasto powinno być miękkie i sprężyste. Okładamy ciasto na bok przykryte ściereczką.

Grzyby siekamy i wsypujemy do garnka razem z kaszą. Gotujemy, od czasu do czasu mieszając.

Cebulę obieramy, siekamy i podsmażamy. Mieszamy kaszę z grzybami i cebulą. Doprawiamy solą i pieprzem do smaku. Na koniec dodajemy drobno posiekany jarmuż i natkę pietruszki. Dokładnie mieszamy. Odstawiamy na bok, by farsz wystygł. 

Ciasto na pierogi wałkujemy na cienki placek na oprószonym mąką blacie. Wycinamy szklanką kółka i nakładamy po łyżeczce farszu. Zlepiamy pierogi. Pierogi gotujemy w lekko osolonej wodzie, na małym ogniu,  by się nie otworzyły podczas ostrego bulgotania. Tak przygotowane pierogi podajemy z sosem grzybowym, pomidorowym albo same polane oliwą.

Autor Wegan Nerd

Mus gryczany kawowo-waniliowy z gryczaną granolą

Mus gryczany kawowo-waniliowy z gryczaną granoląMus gryczany kawowo-waniliowy z gryczaną granolą M.KUJDA

Dla 4 osób
Przygotowanie: 45 minut

Mus gryczany kawowo-waniliowy z gryczaną granolą - składniki

Mus:
50 g nieprażonej kaszy gryczanej
500 ml mleka
60 g cukru trzcinowego
2 łyżeczki kawy rozpuszczalnej
1/2 laski wanilii
Granola:
100 g płatków owsianych
50 g prażonej kaszy gryczanej
100 g migdałów
100 g orzechów (włoskich, nerkowców, laskowych)
łyżka cukru trzcinowego
3 łyżki płynnego miodu
2 łyżki oliwy
125 ml soku pomarańczowego

Mus gryczany kawowo-waniliowy z gryczaną granolą - przygotowanie

Mus: kaszę płuczemy na sicie, osączamy, wkładamy do rondla. Zalewamy mlekiem, wsypujemy cukier i kawę. Wydrążamy ziarenka z laski wanilii, dodajemy je wraz z laskami do kaszy. Doprowadzamy do wrzenia na dużym ogniu, zmniejszamy go i gotujemy 20 minut, mieszając. Odstawiamy na 5 minut. Wyjmujemy laski wanilii, resztę miksujemy. Musem napełniamy szklaneczki, posypujemy granolą, wstawiamy do lodówki na 2-3 godziny. 

Granola: płatki owsiane i kaszę mieszamy z bakaliami i cukrem. Miód mieszamy z oliwą i sokiem pomarańczowym. Zalewamy suche składniki, odstawiamy na 15 minut. Wykładamy na blaszkę, wstawiamy do piekarnika rozgrzanego do 160 st. na 20 minut. Mieszamy, pieczemy jeszcze 10 minut. Mieszamy i studzimy w wyłączonym piekarniku.

Ciasto gryczane z orzechami i czekoladą

Ciasto gryczane z orzechami i czekoladąCiasto gryczane z orzechami i czekoladą Fot. Kamil Zieliński

Na tortownicę o średnicy 20 cm
Przygotowanie: 60 minut

Ciasto gryczane z orzechami i czekoladą - składniki

170 g ciemnej czekolady (70-proc.)
120 g masła
4 jajka
100 g cukru
80 ml pełnotłustego jogurtu
łyżeczka ekstraktu waniliowego
1/2 łyżeczki soli
60 g mąki gryczanej
60 g orzechów laskowych

Ciasto gryczane z orzechami i czekoladą - przygotowanie

Czekoladę siekamy i roztapiamy wraz z masłem w kąpieli wodnej lub w rondelku o grubym dnie, zdejmujemy z ognia, studzimy.

Ucieramy żółtka z połową cukru, jogurtem, ekstraktem waniliowym i solą. Mieszamy z czekoladą i masłem, dodajemy mąkę gryczaną i mielone orzechy.

Ubijamy białka z resztą cukru na sztywną pianę i porcjami dodajemy do masy czekoladowej. Napełniamy ciastem natłuszczoną i wyściełaną pergaminem tortownicę, pieczemy 25-30 minut w 180 st. Studzimy 10 minut w formie, wyjmujemy, kroimy na porcje, gdy całkowicie ostygnie.