W Eurazji i Ameryce istnieje ok. 50 gatunków poziomek. W Polsce w naturze rosną trzy. Poziomka twardawa (Fragaria viridis Duchesne), poziomka wysoka (Fragaria moschata Duchesne) i poziomka pospolita, Fragaria vesca. Ta ostatnia jest najbardziej popularna. Jej owoce są pachnące i smaczniejsze od poziomek ogrodowych. Ale ze świecą takiej szukać.

Od poziomek lepsze winniczki?

- W tym roku poziomek jest mniej niż w zeszłym. Czy z winy pogody? Trudno powiedzieć, ale zawsze można wszystko zwalić na pogodę - śmieje się Dariusz Białek, właściciel Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego Specpol gminy Pątnów w woj. łódzkim zajmującego się skupem i sprzedażą runa leśnego.

Poza tym poziomek leśnych praktycznie się nie skupuje. Nie tylko dlatego, że jest ich bardzo niewiele, ale także dlatego, że są nietrwałe. Szybko pleśnieją i gorzknieją. - Skupowanie ich byłoby zupełnie nieopłacalne - mówi pan Arkadiusz z województwa Zachodniopomorskiego, który do zeszłego roku skupował od zbieraczy dla firm m.in. jagody i grzyby. - Zbieractwo leśne w ogóle już zanika. Teraz zbierają głównie osoby starsze albo po prostu tacy, którzy potrzebują szybko zarobić na flaszkę. Młodzi wolą jechać za granicę i nic dziwnego. W zbieraniu runa leśnego konkurencja jest duża, a ceny idą w dół - twierdzi.

Przy cenach hurtowych na skupie owoców leśnych zarobek czasami wynosi 20-50 gr na 1 kg, a do tego dochodzą koszty paliwa. Dlatego pan Arkadiusz w tym roku postanowił zająć się ślimakami winniczkami.

A leśne poziomki? Trzeba nazrywać sobie samemu lub szukać u przydrożnych sprzedawców. Poziomki Fragaria vesca rosną zarówno w lasach liściastych, jak i iglastych. Zwłaszcza przy drogach lub na leśnych polanach, w miejscach nasłonecznionych.

W sklepach ogrodowe

W sklepach czy na bazarach oczywiście możemy kupić też poziomki ogrodowe, które powstały w wyniku mutacji z poziomki leśnej. W Polsce najczęściej uprawianymi odmianami są Rugia i Baron Solemacher.

Poziomki ogrodowe owocują od wiosny do jesieni. Są trochę mniej aromatyczne od leśnych, ale i tak zalicza się je do produktów delikatesowych. Na Warszawskim Rolno-Spożywczym Rynku Hurtowym za 150-gramowe opakowanie zapłacimy 8 zł, mniej więcej tyle samo co w zeszłym roku. Na bazarach i w sklepach są zatem o kilka złotych droższe.

Moc zdrowotna

Poziomki mają działanie przeciwzapalne, wzmacniające i oczyszczające. W medycynie ludowej wykorzystywano je m.in. jako lek na przeziębienie. Indianom poziomki służyły także do wzmocnienia organizmu, a Hindusom - do higieny jamy ustnej. Owoce te ponoć dobrze wpływają także na cerę, zapobiegając tworzeniu się zmarszczek oraz odświeżając i wybielając skórę. Poziomki są niskokaloryczne (36 kcal na 100 g), ponadto zawierają m.in. witaminy C, K, B1, B2 oraz żelazo, cynk i potas.

Truskawkowi rodzice

Poza tym to z poziomek powstały truskawki. Jak do tego doszło? W XVII wieku do Europy sprowadzono dwa gatunki poziomek - chilijską Fragaria chiloensis z Ameryki Południowej oraz wirginijską Fragaria virginiana) z Ameryki Północnej. Posadzono je obok siebie. Wtedy doszło do krzyżowego zapylenia i tak powstała truskawka. Hodowcy niezależnie nadali jej dwie nazwy: wielokwiatowa i ananasowa. Z kolei truskawką poziomkową nazywa się m.in. takie odmiany jak Thuriga i Ariadna.