Do rodzaju melisa (Melissa sp.) należą cztery gatunki, ale w Europie powszechny i uprawiany jest tylko jeden: melisa lekarska (Melissa officinalis).

Słowo melisa pochodzi ze starożytnej Grecji, gdzie było żeńskim imieniem oznaczającym pszczołę miodną (melissa – pszczoła, meli – miód). Skąd powiązanie zioła melisy z miodem i imieniem? Jest na ten temat wiele mitów. Jeden z popularniejszych mówi, że tak miała na imię nimfa, która opiekowała się małym Zeusem, karmiąc go m.in. miodem. Inny – że nimfa o tym imieniu uratowała małego Zeusa, a Kronos za karę zamienił ją w dżdżownicę, ale Zeus się ulitował i zamienił w pszczołę. Jeszcze inny – że owa nimfa tak narzucała się Zeusowi, że zirytowany zamienił ją w pszczołę, a kiedy ta zmarła, z jej ciała wyrosła melisa właśnie.

MelisaMelisa Shutterstock

Jedno jest pewne – melisa jest ziołem uwielbianym przez pszczoły. Niektóre historie mówią, że korzystali z tego już od dawna tureccy pszczelarze i sadzili ją przy ulach, żeby zachęcić pszczoły do pozostania na miejscu. Podobnie było ze świętymi pszczołami w starożytnej Grecji. Sadzono melisę blisko ich gniazd, aby były szczęśliwe.

MelisaMelisa Shutterstock

Melisa wydziela dużo nektaru, a dodatkowo substancje bardzo podobne do tych, które wytwarza sam owad w gruczołach Nasonowa (składają się głównie z terpenów, takich jak geraniol i jego pochodne), a które są używane przez pszczoły do orientacji w terenie i względem swojego gniazda.

A za co my kochamy melisę? Przede wszystkim za aromat. Nie bez powodu jej angielska nazwa to lemon balm. Roztarte czy posiekane liście uwalniają silny cytrynowo-zielony zapach o orzeźwiającym i kojącym działaniu. To wszystko dzięki zawartości drogocennego olejku eterycznego (prawdziwy eteryczny olejek melisowy jest jednym z najdroższych, dlatego często bywa fałszowany), który niestety szybko się ulatnia, dlatego z melisą należy się obchodzić ostrożnie.

Suszona zachowuje niewiele swoich właściwości, więc warto używać świeżej, zamrażać jej listki lub przetwarzać na bieżąco, robiąc z niej np. nalewkę. Będzie wtedy działała rozkurczowo, antyalergicznie i uspokajająco.

MelisaMelisa Shutterstock

Likier melisowy

Składniki:

  • Pęczek świeżej melisy
  • litr 40% alkoholu
  • skórka z ½ niepryskanej cytryny
  • pół kilo cukru

Przygotowanie:

1. Od umytej i delikatnie osuszonej melisy oderwać listki (starając się ich nie zmiażdżyć) i umieścić w słoju, dodać obraną skórkę cytrynową bez albedo (białej części), a następnie zalać alkoholem i zakręcić. Odstawić na 7-10 dni w ciemne miejsce. Odcedzić.

2. Z cukru i 2 szklanek wody zrobić syrop. Ostudzić i połączyć z nastawem. Odstawić na 2-3 tygodnie.

Likier melisowyLikier melisowy Shutterstock

Ziołomiód melisowy

Składniki:

  • pół szklanki miodu
  • kilka gałązek melisy

Przygotowanie:

Melisę siekamy na kawałki, zalewamy miodem i mieszamy. Taki ziołomiód melisowy jest świetny jako dodatek do lemoniad, sosów sałatkowych, deserów, zwykłej herbaty czy jako składnik lodów.

Miód melisowyMiód melisowy Shutterstock

Jogurtowe lody melisowe

Składniki:

  • szklanka tłustego gęstego jogurtu
  • kilka gałązek melisy
  • 2-3 łyżki miodu (np. ziołomiodu melisowego)

Przygotowanie:

Jogurt miksujemy z miodem i posiekaną melisą, przekładamy do foremek na lody i zamrażamy.

Orzeźwiająca salsa owocowa z melisą

Składniki:

  • dwie dojrzałe brzoskwinie obrane ze skórki i z usuniętą pestką
  • jedna świeża, mała, zielona papryczka chili
  • kilka gałązek świeżej melisy
  • ½ małej białej cebuli
  • łyżka octu jabłkowego lub soku z cytryny
  • sól do smaku

Przygotowanie:

Brzoskwinie kroimy w kostkę. W małą kostkę siekamy cebulę i chili. Składniki mieszamy, dodajemy ocet lub sok z cytryny i sól do smaku. Posypujemy posiekaną melisą.

Podajemy z chipsami z tortilli albo jako dodatek do ryby.

Kruche ciasteczka melisowe

Składniki:

  • 350 g pszennej mąki
  • 200 g zimnego masła
  • 80 g cukru pudru
  • 1 jajko (z lodówki)
  • szczypta soli
  • 2 łyżki posiekanych listków melisy

dodatkowo:

  • białko jajka
  • całe listki melisy (tyle, ile jest ciasteczek)

Przygotowanie:

1. Mąkę, sól, cukier puder mieszamy. Dodajemy posiekane masło i jajko. Szybko zagniatamy zwięzłe ciasto. Pod koniec dodajemy posiekaną melisę. Formujemy kulę i odstawiamy do lodówki na minimum 30 minut.

2. Schłodzone ciasto rozwałkowujemy na grubość ok. ½ cm. Szklanką wycinamy okrągłe ciasteczka.

3. Ciasteczka układamy na wyłożonej papierem do pieczenia blasze i pieczemy 12-15 minut w piekarniku nagrzanym do temperatury 180 stopni Celsjusza (góra-dół).

Pod koniec pieczenia wyjmujemy blaszkę, każde ciasteczko smarujemy roztrzepanym białkiem i szybko przyklejamy do niego listek melisy. Wkładamy jeszcze na mniej więcej 20 s do piekarnika. Studzimy i zdejmujemy z blaszki.

Kruche ciasteczka melisoweKruche ciasteczka melisowe Shutterstock

Jeżeli brakuje wam jeszcze pomysłów na zastosowania melisy, spróbujcie zamrozić jej listki w kostkach lodu albo doprawić nimi zwykłą sałatkę ze świeżego ogórka. Warto!

Badania wykazały że melisa ma również silne właściwości przeciwwirusowe i przeciwzapalne, więc jeżeli dopadnie was np. opryszczka, przyłożenie zmiażdżonego melisowego listka powinno zmniejszyć problem. Jeszcze lepiej zadziała balsam do ust z olejem melisowym.

Melisowy balsam do ust

Olej melisowy - składniki:

  • pół szklanki oleju winogronowego
  • pół szklanki świeżej melisy
  • ½ łyżeczki spirytusu

Przygotowanie:

Listki melisy grubo posiekać, umieścić w słoiczku i spryskać spirytusem. Odstawić na 15 minut. Po tym czasie podgrzać w garnuszku olej do ok. 70 stopni Celsjusza. Zalać melisę ciepłym olejem, zakręcić słoik i odstawić na 2-3 dni, raz dziennie wstrząsać. Odcedzić.

Balsam melisowy do ust - składniki:

  • trzy łyżki oleju melisowego
  • łyżka oleju kokosowego
  • dwie łyżki wosku pszczelego
  • ewentualnie kilka kropli eterycznego olejku miętowego lub pół łyżeczki miodu
  • 1-2 krople witaminy E.

Przygotowanie:

Olej kokosowy, olej melisowy i wosk rozpuszczamy w garnuszku. Mieszamy do uzyskania jednorodnej konsystencji. Studzimy do ok. 40 st. C i dodajemy miód lub olejek eteryczny. Mieszamy. Gotowy balsam rozlewamy do małych pojemniczków i czekamy, aż zastygnie.

Olej melisowyOlej melisowy Shutterstock