Ogólne zasady savoir-vive przy stole

Niezależnie od tego, czy znajdujemy się na eleganckim przyjęciu, biznesowej kolacji czy rodzinnym obiedzie – powinnyśmy zwrócić uwagę na pewne istotne reguły zachowania:

1. Przede wszystkim skupmy się na postawie naszego ciała. Przyjęło się, że posiłki spożywamy, mając wyprostowaną sylwetkę. W złym tonie jest garbienie się, pochylanie nad talerzem, a także inne ekstrawaganckie pozycje, podobnie jak łokcie spoczywające na stole. Lewą rękę staramy się zawsze trzymać po lewej stronie talerza, blisko krawędzi stołu, w prawej natomiast dzierżymy łyżkę lub widelec;

2. Zgodnie z etykietą podczas trwania posiłku nie wstajemy od stołu. Kiedy chcemy poczęstować się daniem, które jest daleko – nie sięgamy też przez cały stół. Poprośmy osobę siedzącą najbliżej o podanie półmiska. Poczekajmy cierpliwie, aż produkt, który chcemy otrzymać, trafi do nas. Cierpliwości wymaga także sam akt spożywania. Kiedy posiłek jest gorący – nie dmuchamy na niego, czekamy, aż wystygnie. Pamiętajmy też, że nie wolno podawać innej osobie półmiska przed nosem sąsiada. Należy podać naczynie za jego plecami lub poprosić o pomoc z podaniem dalej;

3. Starajmy się także zminimalizować ilość dźwięków, jakie wydajemy przy jedzeniu. Przede wszystkim – nie mówimy z pełnymi ustami – to podstawowa zasada savoir-vivre. U niektórych osób budzi to obrzydzenie, poza tym jest to niehigieniczne. Mile widziane jest także bezdźwięczne jedzenie – jemy małymi kęsami, nie przeżuwamy z otwartą buzią, nie mlaszczemy, a także nie siorbiemy. Sztućców używajmy tak, by nie wydawały odgłosów podczas ewentualnego kontaktu ze sobą, a także z talerzem. To nieprzyjemny dźwięk, który może przyprawić gości o ciarki na plecach!

4. Nakładając danie z półmiska, zawsze zabieramy pierwszy kawałek z brzegu. Nie grzebiemy w potrawie, szukając tego idealnego. Pamiętajmy, że zakazane jest również częstowanie się potrawą za pomocą swojego widelca, łyżki czy noża. Robimy to sztućcami do tego przeznaczonymi. Nie zostawiamy też niedojedzonych resztek na talerzu, a nieapetyczne elementy np. chrząstki odkładamy dyskretnie na bok;

5. Nie zaczynamy jeść, zanim wszyscy obecni przy stole nie otrzymają swojego jedzenia. W dobrym tonie jest zaczekać na sygnał od gospodarza. On także pierwszy podnosi kieliszek z alkoholem.  Kolejna zasada: jedzmy tak, by dostosować tempo do pozostałych gości, aby skończyć posiłek równo z nimi  – nie chcemy przecież wywierać presji swoim pustym talerzem. Gospodarz także daje sygnał do powstania od stołu. Odchodząc od niego, zawsze mówimy „dziękuję". 

6. Jedną z największych gaf przy stole jest przyprawianie przed spróbowaniem. Nigdy nie prosimy też gospodarzy o wyszukane przyprawy, danie można co najwyżej lekko posolić czy popieprzyć.

Savoir-vivre podczas posiłków, czyli jak elegancko zachowywać się przy stoleSavoir-vivre podczas posiłków, czyli jak elegancko zachowywać się przy stole Fot. Pixabay

Jak posługiwać się sztućcami i jak je odkładać? 

Istnieje także kilka zasad, które ściśle określają, jak powinniśmy obchodzić się ze sztućcami przy stole: 

1. Sztućców nie odkładamy na obrus, serwetkę, nie opieramy także o naczynie. Zawsze odkładamy je na swój talerz. Analogicznie – łyżeczka do herbaty czy kawy zawsze znajduje się na spodku, lecz nie oparta, a po prostu położona.  Niegrzeczne jest także bawienie się sztućcami i wymachiwanie nimi nad stołem; 

2. Sztućców używamy zawsze według kolejności od zewnątrz do wewnątrz. Na początku sięgamy po te sztućce, które leżą najdalej od talerza, oznacza to także, że przewidzianych jest kilka potraw. Na stole mogą znajdować się maksymalnie trzy pary sztućców. Jeśli zdarzy się, że nie wiemy, jakich sztućców używać do kolejnego posiłku, należy posłużyć się zasadą kolejności;

3. Podnosząc łyżkę lub widelec, chwytamy go trzema pierwszymi palcami ręki, zaś pozostałe dwa trzymamy równolegle lub bliżej wnętrza dłoni – niegrzeczne jest wyginanie ich ku górze.

Odpowiednim ułożeniem sztućców informujemy także gospodarza np. że skończyliśmy posiłek lub że zrobiliśmy sobie przerwę. Kilka ogólnie przyjętych reguł, dotyczących układania sztućców na talerzu, prezentujemy poniżej: 

1. Przerwa – sztućce układamy w taki sposób, by ich rączki wskazywały godzinę „za dwadzieścia piąta";

2. Kolejny posiłek – sztućce ułożone  „na krzyż", w kształcie znaku „+", sygnalizują, że jesteśmy gotowi na kolejne danie;

3. Było pyszne – jeśli chcemy docenić walory smakowe posiłku i pochwalić obsługę lub gospodarza – sztućce kładziemy równolegle do siebie w taki sposób, by zęby widelca i ostrze noża były skierowane w prawą stronę;

4. Nie smakowało – najpierw wtykamy ostrze noża do zębów widelca, a następnie kładziemy na talerzu, układając odpowiednio ich rączki na godzinę piątą i siódmą;

5. Dziękuję! – po skończonym posiłku układamy sztućce „na godzinę szóstą", w Polsce stosuje się też zasadę ułożenia ich równolegle do siebie, „na godzinę czwartą" lub „na godzinę ósmą".

Savoir-vivre podczas posiłków, czyli jak elegancko zachowywać się przy stoleSavoir-vivre podczas posiłków, czyli jak elegancko zachowywać się przy stole Fot. Pexels

Jak spożywać określone potrawy? 

Zupy – podstawowa zasada savoir-vivre mówi o tym, że zupę jemy do momentu, aż możemy nabierać płyn łyżką bez konieczności przechylania talerza. Jeśli jesteśmy na nieformalnym spotkaniu, przyjęło się, że ewentualnie możemy przechylić talerz – zawsze jednak "od siebie", by uniknąć ewentualnego poplamienia swojego ubioru lub sąsiada. Podczas jedzenia możemy posłużyć się także widelcem, by nałożyć kłopotliwe elementy na łyżkę np. makaron. W pierwszej kolejności spożywamy płyn, a następnie fragmenty stałe np. wkładką mięsną, którą jemy nożem i widelcem. Jeśli bulion podany jest w filiżance z jednym uszkiem – możemy go wypić, jeśli w bulionówce z dwoma uszkami – jemy go łyżką; 

Mięso – spożywamy je w zależności od serwowanego dania odpowiednimi sztućcami. Zasady są dość proste  – wszelkiego rodzaju dania jednogarnkowe z mięsem jemy łyżką, zaś mięsa mielone czy siekane – samym widelcem. Pozostałe kawałki mięsa jemy nożem i widelcem. Problematyczne okazują się jednak dania mięsne z kością. Odkrawamy wówczas niewielkie kawałki mięsa i zjadamy do momentu, w którym jesteśmy w stanie je kroić. Jeśli gospodarz przygotował dla nas serwetkę i miskę z wodą do umycia rąk – możemy także chwycić za kość i ją obgryźć;

Ryby – klasyczny filet możemy zjeść przy użyciu tradycyjnego noża i widelca, zaś ryba ze skórą wymaga specjalnych sztućców – szerokiego widelca z trzema ząbkami i nieostrego i skośnie zakończonego noża, który służy do oddzielania mięsa i skóry od ości. Rybne przystawki jemy samym widelcem – standardowym lub obiadowo-zakąskowym. Ości kładziemy zawsze dyskretnie z boku talerza;

Potrawy mączne i kasze oraz warzywa należy spożywać samym widelcem. Chleba czy też bułki nigdy nie kroimy nożem, zawsze rwiemy palcami na mniejsze kawałki, które także możemy posmarować masłem. Do tego celu stosujemy specjalny nóż, którym nakładamy na swój talerz kawałek masła i dopiero smarujemy pieczywo.

Savoir-vivre podczas posiłków, czyli jak elegancko zachowywać się przy stoleSavoir-vivre podczas posiłków, czyli jak elegancko zachowywać się przy stole Fot. Tara Winstead (Pexels)