Dlaczego używamy jajek do pieczenia? 

Jajka wpływają na strukturę, kolor, smak i konsystencję wypieków na kilka sposobów. Po pierwsze, pomagają łączyć składniki i trzymać je razem. Dzięki temu nadajemy jedzeniu odpowiednią strukturę i nie rozpada się nam na talerzu. Po drugie, pomagają naszemu daniu czy potrawie rosnąć, pęcznieć, unosić się. To właśnie jajkom suflety czy bezy zawdzięczają swoją lekkość i objętość. Po trzecie, jajka sprawiają, że masa czy ciasto jest wilgotniejsze. A chociaż nie tylko wygląd się liczy, to oczywiście jest ważny w przypadku jedzenia. Nie bez powodu "jemy oczami"! Jajka brązowieją pod wpływem ciepła, nadając potrawom apetycznego złocisto-brązowego wyglądu. Całe szczęście istnieją zamienniki, które pomogą to wszystko (i więcej) osiągnąć!

Zamienniki jajek 

Wiele produktów spożywczych może zastąpić jajka, choć nie wszystkie pozwalają osiągnąć ten sam efekt. Korzystanie z zamienników jajek to zdecydowanie sport dla lubiących eksperymentować w kuchni. Niektóre z nich nadadzą pożądaną teksturę i smak w cięższych i gęstszych wypiekach, inne pomogą osiągnąć lekkość i wilgotność. Czasem wystarczy skorzystać z gazowanej wody, mąki ziemniaczanej, proszku do pieczenia lub jogurtu, w innych przypadkach musimy wykazać się większą kreatywnością. Pro tip: nie korzystajcie z zamiennika kompletnie w ciemno! Warto też zostawić sobie czas na ewentualne podejście numer dwa. 

Przepis na Babkę Wielkanocną bez jajek (ale z sodą, mąką ziemniaczaną i proszkiem do pieczenia)

Babka Wielkanocna bez jajek. Majonez z ziemniaków i wegańskie 'jajko' na twardo, czyli sposób na Wielkanoc bez jajekBabka Wielkanocna bez jajek. Majonez z ziemniaków i wegańskie 'jajko' na twardo, czyli sposób na Wielkanoc bez jajek fot. Shutterstock



Babka Wielkanocna bez jajek - składniki: 

  • półtorej szklanki mąki pszennej lub orkiszowej
  • pół szklanki mąki ziemniaczanej
  • 1 budyń waniliowy 
  • pół szklanki cukru 
  • łyżeczka sody 
  • łyżeczka proszku do pieczenia 
  • szklanka mleka (krowie lub roślinne)
  • pół szklanki oleju 
  • cytryna 

Babka Wielkanocna bez jajek - przepis:

Do jednego naczynia wsyp mąki, cukier, budyń w proszku, sodę oraz proszek do pieczenia. Do drugiego wlej mleko, olej, a także sok i startą skórkę z cytryny.  Mokre składniki z drugiego naczynia wlej do suchych w pierwszym naczyniu. Wszystko dokładnie wymieszaj i przełóż do domy wysmarowanej olejem i posypanej mąką. Piecz przez 45-60 minut w piekarniku rozgrzanym do 190 st. C. Wyjmij z formy dopiero, gdy ostygnie. Teraz czas na cukier puder lub polewę! 

Tofu zagęści i nada kremowej konsystencji 

Jedwabiste tofu (silken tofu, miękkie tofu) ma miękką i kremową konsystencję i dobrze poradzi sobie w zupach, pieczonych ciastach czy sosach sałatkowych, ale może sprawić, że wypieki będą gęste i ciężkie. Najlepiej nadaje się do chlebów, brownies lub ciastek, ale za to przy lekkich i delikatnych bezach kompletnie się nie sprawdzi. Idealne do pasty jajecznej! Jedno jajko zastąpi ok. 60 g zmiksowanego tofu. 

Przepis na pastę (bez)jajeczną

Pasta (bez)jajeczna. Majonez z ziemniaków i wegańskie 'jajko' na twardo, czyli sposób na Wielkanoc bez jajekPasta (bez)jajeczna. Majonez z ziemniaków i wegańskie 'jajko' na twardo, czyli sposób na Wielkanoc bez jajek fot. shutterstock

Pasta (bez)jajeczna składniki: 

  • 2 kostki tofu naturalnego 180 g, 
  • 2 łyżeczki kurkumy, 
  • 6 łyżek jogurtu lub 4 łyżki majonezu wegańskiego,
  • 1 łyżeczka soli kala namak, 
  • pęczek szczypiorku, 
  • 1 łyżka oleju rzepakowego, 
  • pół łyżeczki czarnego pieprzu mielonego

Pasta (bez)jajeczna - przepis:

Tofu pokrój w kostkę. Dodaj kurkumę, jogurt, sól, olej i pieprz. Całość zmiksuj na gładką masę. Dodaj posiekany szczypiorek i dokładnie wymieszaj całą masę. 

Mus owocowy lub warzywny nadaje wilgotności

65 g przecieru lub purée z gotowanych jabłek powinno z powodzeniem zastąpić jedno jajko, ale ta sztuka może się udać tylko pod kilkoma warunkami. Po pierwsze, należy przestrzegać wspomnianej proporcji i nie  dodawać zbyt dużo jabłek, bo inaczej gotowanie może skończyć się rozczarowaniem. Po drugie, mus owocowy nie pomoże ciastu wyrosnąć jak jajka, więc nie obejdzie się bez dodatku połowy łyżeczki proszku do pieczenia lub sody. Zarówno purée z jabłek, jak i zmiksowany banan, awokado, dynia, marchew, ziemniak czy batat pomagają połączyć składniki ciasta i sprawiają, że wypiek będzie bardziej zwarty i przyjemnie wilgotny. Wadą, a dla niektórych zapewne zaletą tego rozwiązania jest wyczuwalny posmak tych zamienników. Mus sprawdzi się w przypadku brownie, chlebów, ciast, muffinów - generalnie przy wypiekach o zwartej konsystencji. 

Przepis na majonez z ziemniaków 

Taki majonez bez jajek może okazać się strzałem w dziesiątkę przy świątecznym stole, gdy zaczniemy liczyć kalorie lub wyda się, jak wysoki cholesterol wyszedł dziadkowi w ostatnich badaniach. 

Majonez z ziemniaków - składniki: 

  • 2 średnie, ugotowane ziemniaki 
  • 4 łyżki mleka (krowie lub roślinne) lub wody 
  • 1 łyżeczka musztardy
  • 1-2 łyżki soku z cytryny 
  • ok. ½ szklanki oleju 
  • łyżeczka soli czarnej 
  • sól i pieprz 
  • 1 ząbek czosnku 

Majonez z ziemniaków - przepis:

Ziemniaki, czosnek, musztardę, mleko lub wodę oraz sok z cytryny zmiksuj na gładką masę. Cały czas miksując, dodawaj powoli olej, aż uzyskasz oczekiwaną konsystencję. Im mniej oleju (czy w ogóle mleka/wody), tym będzie gęstszy i bardziej zwarty. Na koniec dopraw solą i pieprzem oraz czarną solą i wymieszaj.

Siemię lniane lub nasiona chia 

Jedno jajko zastąpi 1,5 łyżki zmielonych nasion chia lub siemienia lnianego zalane ok. 3 łyżkami (40 gram) wody. Czasem proporcje mogą się nieznacznie różnić - jest to kwestia wypracowania optymalnego przepisu. Należy poczekać aż do całkowitego wchłonięcia się wody i zgęstnienia. Taki zamiennik jajek sprawdzi się przy gęstych, zwartych, ciężkich wypiekach, ale też naleśnikach, gofrach, babeczkach czy ciasteczkach.  

Prosty przepis na mocno czekoladowe brownie bez jajek (ale z siemieniem lnianym)

Mocno czekoladowe brownie bez jajek - składniki:

  • 20 g zmielonego siemienia lnianego 
  • 100 ml gorącej wody 
  • 100 g margaryny
  • 220 g cukru trzcinowego 
  • 1 łyżeczka ekstraktu z wanilii 
  • 250 ml mleka 
  • 300 g czekolady gorzkiej 64% (lub więcej)
  • 150 g mąki pszennej
  • szczypta soli 
  • 50 g orzechów np. włoskich lub nerkowca 

Mocno czekoladowe brownie bez jajek - przepis: 

Formę wyłóż papierem do pieczenia. Siemię lniane zalej gorącą wodą i odstaw do napęcznienia. Margarynę utrzyj z cukrem, a następnie dodaj mleko, ekstrakt z wanilii i zalane wodą siemię lniane. Całość bardzo dokładnie wymieszaj. Czekoladę rozpuść w kąpieli wodnej, a następnie dodaj do cukrowej masy. Wsyp mąkę oraz sól i mieszaj, aż składniki dobrze się połączą. Połowę orzechów dodaj do ciasta i całość przełóż do formy. Górę posyp resztą orzechów. Wstaw do piekarnika nagrzanego do 190 st. C. i piecz przez 20-25 minut. Gdy brownie ostygnie, możesz je udekorować polewą i czekoladowymi, kolorowymi jajkami. 

Aquafaba zamiast białka 

Aquafaba to zalewa, w której pływa ciecierzyca lub fasola w puszce. Podobny płyn zostaje w garnku po ugotowaniu roślin strączkowych. 3 łyżki, a więc ok. 45 g aquafaby może zastąpić jedno jajko, a raczej jego białko. Bosko sprawdzi się w przypadku bez, babeczek, makaroników, musów, sufletów, biszkoptów lub majonezu. A jak wiadomo, bez majonezu nie ma Wielkanocy! Aquafaba ma też tę niekwestionowaną zaletę, że można ją zamrozić i trzymać w lodówce niczym takie zapasowe jajo. 

Przepis na ciasto bezowe z aquafabą znajdziecie tu: Bezy z białkami i bez

Bezy z aquafaby. Majonez z ziemniaków i wegańskie 'jajko' na twardo, czyli sposób na Wielkanoc bez jajekBezy z aquafaby. Majonez z ziemniaków i wegańskie 'jajko' na twardo, czyli sposób na Wielkanoc bez jajek fot. shutterstock

Czarna sól o smaku… jajka

Czarna sól, czyli kala namak ma w swoim składzie między innymi siarczan sodu, któremu zawdzięczamy… smak jajka! Siarkowodór nadaje natomiast jajeczny zapach. Można ją kupić w kryształkach, płatkach lub zmieloną. Bywa czarna, brązowa, brązowo-różowa lub ciemnofioletowa. Sprawdzi się wszędzie tam, gdzie zapragniecie smaku i zapachu jajka bez używania, no cóż, jajka! 

Wegańskie jajka!

Jeśli nie chcemy lub nie możemy jeść kurzych jajek, ale ciężko nam wyobrazić sobie bez nich święta wielkanocne, to zawsze możemy po prostu sami je zrobić. Całe szczęście nie trzeba ich znosić, ale na pewno potrzebna będzie forma z wgłębieniami w kształcie jajek, kostka tofu i jeszcze kilka niezbędnych składników. Gotowi?   

Przepis na wegańskie jajka na twardo 

(8 połówek naturalnej wielkości)

Wegańskie jajka na twardo - składniki:

Białko:

  • kostka tofu naturalnego (180 g)
  • ok. 2⁄3 szklanki niesłodzonego mleka sojowego (jeśli nie zależy Ci na wegańskości, a jedynie chcesz uniknąć jajek, to możesz użyć krowiego mleka) 
  • 3 łyżeczki agaru
  • 2 łyżeczki czarnej soli

Żółtko:

  • 1 ugotowana marchewka
  • pół puszki gotowanej ciecierzycy
  • pół cebuli
  • 2 łyżki wegańskiego majonezu, kilka kropel cytryny
  • 3⁄4 łyżeczki czarnej soli (do smaku)
  • 2 łyżeczki płatków drożdżowych

Majonez z ziemniaków i wegańskie 'jajko' na twardo, czyli sposób na Wielkanoc bez jajekMajonez z ziemniaków i wegańskie 'jajko' na twardo, czyli sposób na Wielkanoc bez jajek fot. shutterstock

Wegańskie jajka na twardo - przepis:

Tofu pokrój na spore kosteczki i ugotuj w osolonej (półtorej łyżeczki) wodzie razem z marchewka. Tofu możesz wyłowić po 10 minutach, z marchewką natomiast poczekaj, aż będzie miękka.

Zblenduj lub zmiksuj ugotowane tofu na gładką masę. Wsyp pół łyżeczki czarnej soli. Zagotuj mleko i połącz z agarem. Chwilę mieszaj na małym ogniu, aż do momentu pojawienia się konsystencji przypominającej kisiel. Tak uzyskaną masę przelej do tofu i całość zmiksuj. Uzyskana konsystencja powinna być półpłynna i gładka. 

Tak powstałe białko przełóż do foremek. Pamiętaj, by nie pozostawiać bąbelków powietrza, bo inaczej po zastygnięciu masy twoje jajka będą miały dziury. Pozostaw w lodówce na kilka godzin, a najlepiej na całą noc. 

Czas na żółtko! Ugotowaną marchew, ciecierzycę, cebulę, majonez, sól oraz płatki drożdżowe zmiksuj na gładką masę. W zastygniętych białkach zrób np. łyżeczka dziurkę i nakładaj żółtą masę. Tak otrzymane jajka serwuj z majonezem (np. tym powyżej z ziemniaków) i posypane szczypiorkiem.