Pamiętam ich smak z dzieciństwa. Smak, którego nie da się z niczym porównać. Truskawek prosto z krzaczka z pola mojej babci w podkieleckiej wsi. W takich okolicznościach przyrody są najlepsze, choć czasami między zęby trafiały ziarenka piaszczystej gleby. Ale właśnie na takiej truskawki owocują najlepiej. Kraina mojego dzieciństwa została królestwem truskawek tylko w moich wspomnieniach. Dzisiaj w Polsce są nim Kaszuby.

- Wszystko zaczęło się na początku XX wieku, od księdza Anastazego Sadowskiego ze wsi Wygoda pod Chmielnem. Legenda głosi, że zadawał on sadzenie truskawek jako pokutę - śmieje się Edyta Klasa, współwłaścicielka rodzinnej plantacji truskawek pod Kartuzami.
Ale prawda może być bardziej prozaiczna. Ksiądz namawiał do sadzenia truskawek, bo na słabych piaszczystych kaszubskich glebach, trudno było liczyć na urodzaj zboża, czy ziemniaków. Tymczasem truskawka właśnie takie gleby lubi.

- To piąta, szósta klasa, lekko zakwaszona ziemia. Dzięki truskawkom biedne kaszubskie wsie wydźwignęły się z nędzy - mówi pani Edyta.

Bo truskawka lubi piaszczystą glebę również dlatego, że to owoc delikatny, któremu zaszkodzić może nawet kropla deszczu. Wiedzą to jej plantatorzy i dlatego jej deserowe odmiany otaczają szczególną opieką. Pod krzaczki kładziona jest słomiana ściółka, żeby owoc nie miał kontaktu z glebą i nie trzeba go było myć.
Potrzebuje też dużo słońca, a to można znaleźć na kaszubskich morenowych pagórkach stworzonych przez lodowiec, wystawionych na działanie promieni. Sprzyja jej też miejscowy mikroklimat - chłodne noce i upalne dni.

- Kaszubska truskawka deserowa to odmiany Elsanta lub Honeoye o średnicy co najmniej 18 milimetrów. Owoce  są soczyste, jędrne o zharmonizowanym smaku przypominającym leśną poziomkę - podkreśla Edyta Klasa. Stowarzyszenie Producentów Truskawek, w którym działa, nie poprzestało jednak na zachwalaniu truskawki u odbiorców. Jego członkowie, przekonani o tym, że ich kaszëbske malëna jest owocem wyjątkowym, zamówili profesjonalną ocenę truskawki. Badacze porównali owoc z inną polską truskawką. Aż w 60 ocenach na 63 truskawka z Kaszub była oceniana jako słodsza. Stowarzyszenie postarało się też o badanie konsumenckie, które przeprowadziła firma Millward Brown SMG/KRC. Wśród 400 respondentów, którzy kupują truskawki, dwie trzecie znało nazwę truskawki kaszubskiej, a prawie trzy czwarte wskazało ją jako smaczniejszą od innych, ponad dwie trzecie jako słodszą.


Po co to wszystko? Dla europejskiego certyfikatu Unii Europejskiej COHG, czyli Chronionego Oznaczenia Geograficznego. Truskawka kaszubska dostała go w listopadzie 2009 roku i wstąpiła do tego elitarnego grona, w którym jest m.in. podhalański oscypek.

- Chcemy, żeby amatorzy truskawki wiedzieli, że mają do czynienia z naszą polską, kaszubską truskawką, a nie produktem z importu, który, nie ma co ukrywać, jest dla nas konkurencją - mówi Klasa.
Największe plantacje truskawek koncentrują się w złotym trójkącie miejscowości Stężyca, Chmielno, Sierakowice, położonych w centrum Pojezierza Kaszubskiego.

- Niektórzy twierdzą, że to właśnie truskawce gminy te zawdzięczają jeden z najwyższych przyrostów naturalnych w kraju - śmieje się pani Edyta, która sama ma tylko trójkę dzieci...
Truskawka tak wrosła w kaszubski krajobraz i społeczność, że co roku od blisko 40 lat ma też swoje święto. Owoc ?czczony? jest w każdą pierwszą niedzielę lipca na Złotej Górze, nieopodal Brodnicy Górnej, podczas wielkiej imprezy plenerowej zwanej Truskawkobraniem. Co roku odwiedza ją kilkadziesiąt tysięcy osób. To dobra propozycja weekendowego wypadu, podczas którego można wziąć udział w licznych konkursach, posłuchać ?truskawkowych fraszek? lub zdobyć przepis na najlepsze truskawkowe ciasto.

 

Kaszubskie Stowarzyszenie Producentów Truskawek,
ul. Długa 13,
83-323 Kamienica Szlachecka,
tel./fax +48
58 684 63 57

Stowarzyszenie zrzesza obecnie 225 rolników. Ich produkty trafiają głównie do sklepów Trójmiasta i okolic. I dzieje się to najwcześniej w pierwszych dniach czerwca. Kaszubscy plantatorzy zapewniają, że truskawki kupowane w maju nie pochodzą z ich pól.