Historia zawijaków, zwanych również owijakami (drożdżówek z owocowym farszem), związana jest ze wsią Wygnanka położoną w gminie Kąkolewnica Wschodnia na Podlasiu. Wieś jeszcze przed obu wojnami słynęła z wypieku tych drożdżowych smakołyków.

Zawijaki pieczono w niedzielę i święta – nie mogły bez nich odbyć się żadne uroczystości rodzinne, takie jak chrzciny, wesela czy pogrzeby. Drożdżówki z owocami przygotowywano także na czas prac polowych, sianokosów, żniw, wykopków czy łamania lnu – stanowiły zapłatę za pomoc w gospodarstwie. Natomiast podczas Wszystkich Świętych i Zaduszek obdarowywano nimi na cmentarzach dziadów, czyli osoby, które w zamian za jedzenie modliły się za zmarłych.

Latem i jesienią do przygotowania zawijaków używano surowych owoców, takich jak wiśnie, jagody, śliwki, jabłka i gruszki, a w pozostałe pory roku – owoców suszonych, a czasem także konfitur, białego sera lub maku.

Dawniej piekło się je w piecu chlebowym. Odświętne drożdżówki z owocami wyrabiane były z białej mąki pszennej, a te na mniej uroczyste okazje – z mąki ciemniejszej, z dodatkiem żytniej.

Tradycyjne zawijaki wygnanowskie powinny mieć kształt spłaszczonego walca o długości ok. 30 cm i średnicy ok. 8 cm. Najlepiej smakują popijane świeżym mlekiem.

Zawijaki wygnanowskie z Lubelszczyzny - przepis:

Składniki:

  • 30 g świeżych drożdży
  • 150 ml mleka
  • 80 g cukru
  • 500 g mąki
  • łyżeczka soli
  • 3 jajka
  • 500 g umytych i wydrylowanych wiśni (poza sezonem możemy użyć wiśni mrożonych albo innych owoców: jagód, śliwek, jabłek czy gruszek)

Sposób przygotowania:

  1. Przygotowujemy rozczyn, dokładnie mieszając pokruszone drożdże z 60 ml letniego (nie gorącego!) mleka, łyżką cukru i 3 łyżkami mąki. Przykrywamy czystą lnianą ściereczką i odstawiamy w ciepłe miejsce do wyrośnięcia na 20-30 minut.
  2. Do dużej miski wsypujemy pozostałą mąkę, sól, dodajemy wyrośnięty rozczyn, resztę mleka i cukru, wbijamy 2 jajka i jedno żółtko. Zagniatamy ciasto i wyrabiamy je przez 5 minut, aż będzie odstawać od ręki. Przykrywamy lnianą ściereczką i pozostawiamy do wyrośnięcia na 2 godziny.
  3. Rozwałkowujemy ciasto na cienki placek. Na 2/3 jego powierzchni rozkładamy owoce (dosładzamy je według uznania) i zwijamy placek jak roladę. Dzielimy ją na kilka części. Tradycyjne zawijaki po upieczeniu powinny mieć długość około 30 cm, ale możemy pokroić roladę na mniejsze porcje.
  4. Wierzch ciastek smarujemy pozostałym roztrzepanym białkiem i ponownie czekamy, aż podrosną. Układamy na blasze i pieczemy 25-30 minut w 180 st.
  5. Po zdjęciu z blaszki przykrywamy lnianą ściereczką i pozostawiamy do wystygnięcia. Tak przygotowane drożdżówki z owocami możemy podać tradycyjnie - z mlekiem.

Lubisz drożdżówki? W taki razie wypróbuj również przepis na drożdżówki z budyniem!