Kiedy jechać?

Podróżnicy kulinarni powinni wybrać się na Kaszuby latem lub wczesną jesienią, gdy na stołach pojawia się dużo lokalnych potraw z sezonowych produktów.

To warto zobaczyć

Leżące nad jeziorem Białym Chmielno słynie z doskonałego mikroklimatu i przyciąga kuracjuszy już od połowy XIX w. Jest też prawdziwym centrum tradycyjnego garncarstwa. Warto zajrzeć do warsztatu Leona Necla: spod jego mistrzowskich rąk wychodzą piękne talerze, wazy czy doniczki.

Kamienne kręgi w WęsiorachKamienne kręgi w Węsiorach fot. Michal Fludra travel / Alamy Stock Photo

Niedaleko wsi Węsiory, w sosnowym lesie nad brzegiem jeziora Długiego, znajdują się tajemnicze kamienne kręgi. Nie jest jasne, czy były cmentarzem, miejscem obrzędów czy zebrań rady plemiennej. Pewne jest, że pełniły rolę kalendarza astronomicznego - poszczególne kamienie wyznaczają punkt wschodu słońca w trakcie letniego i zimowego przesilenia.

Kaszuby - przeżyj to sam

Na początku lipca w Kartuzach na Festiwalu Nalewki Kaszubskiej będziemy mieć okazję do spróbowania nalewek tradycyjnie produkowanych przez tamtejsze gospodynie. Na przełomie lipca i sierpnia możemy wziąć udział w Truskawkobraniu w Brodnicy Górnej, które przyciąga miłośników kaszubskiej odmiany tych owoców. Organizowany zaś w sierpniu w Kartuzach Kaszëbë Music Festival skupia lokalnych muzyków i gwiazdy folku. Oprócz koncertów także pokazy mody, spotkania podróżnicze oraz projekcje filmów (kaszebemusicfest.pl).

Gdzie mieszkać?

Przystępnie: Centrum Wypoczynkowe Wieżyca niedaleko Szymbarku to kompleks drewnianych domków na skraju lasu, 200 m od wody. Domek z jedną sypialnią od 150 zł. Oddany niedawno do użytku trzygwiazdkowy Hotel Skipper w Rewie ulokowany jest nad samym morzem – możemy je obserwować z balkonów niektórych pokoi. Funkcjonalnie, z pomysłem i niedrogo. Ceny od 119 zł.

Drożej: Hotel Browar Kościerzyna znajduje się w centrum miasta w zabytkowym budynku dawnego browaru kościerskiego. Wciąż odbywa się tu produkcja piwa - goście mogą więc spróbować warzonych lokalnie trunków. W hotelu darmowa sauna. Dwójka od ok. 340 zł.

Koscierzyna , Stary BrowarKoscierzyna , Stary Browar Fot. Bartosz Banka / Agencja Gazeta

Co jeść?

Dostęp do Morza Bałtyckiego, liczne jeziora i rzeki nie mogły nie wpłynąć na kaszubskie zwyczaje kulinarne - od zawsze jadło się tu mnóstwo ryb. Niekwestionowanym królem jest bałtycki śledź. Podaje się go zarówno w wersji solonej (wcześniej wymoczonego), jak i smażonego. Ciekawym daniem jest też śledziowa galareta - esencjonalna, przygotowana z solonych ryb, zagotowanych w wywarze warzywnym, a później zalanych żelatyną (rybne i mięsne galarety, nazywane zylcem, często podaje się na Kaszubach na przystawkę). Śledzie smaży się także w panierce, a następnie zalewa olejem i wekuje. Popularne są rybne pulpety i zapiekanki, np. szmurowany pomuchel, czyli dorsz z brytfanki z boczkiem lub słoniną. Na stołach regularnie pojawia się również zupa rybna, przygotowywana z żółtkiem i cytryną. Zależnie od wyboru kucharza, będzie ona bazowała na rybach morskich lub słodkowodnych. Nigdy się ich nie łączy!

Smażone śledzie w zalewie z cebuląSmażone śledzie w zalewie z cebulą Fot. Rafal Lipski

Kaszubską zupą jest też wywar z brukwi, warzywa mało popularnego w innych regionach Polski oraz zupa brzadowa, figurująca na ministerialnej liście dań regionalnych. "Brzadem" nazywano suszone owoce: gruszki, jabłka, śliwki i wiśnie. Zupa (po kaszubsku brzôdowa) przyrządzana jest z owoców, śmietany i mąki, często podawana z kluskami.

Buszując po kaszubskich restauracjach, natkniemy się zapewne na zupę dziadówkę. Jej nazwa jest odniesieniem do skromnej ilości składników, z których robione było to danie: maślanki, ziemniaków i boczku. Choć potrawa wydaje się niewyszukana, jest smaczna i treściwa. Była popularnym daniem na przednówku, gdy w spiżarni brakowało już zapasów, a na nowe plony trzeba było jeszcze czekać.

Na deser sięgnijmy po ruchanki - rodzaj racuchów z mleka, drożdży, jajek, mąki i cukru. Powinny być smażone na smalcu i posypane cukrem pudrem, choć niektórzy wolą zestawiać je z tartymi jabłkami. Pierwotnie ruchanki przyrządzane były z lekko kwaskowego ciasta chlebowego na zakwasie, które zostawało gospodyniom po pieczeniu. Dziś popularniejsza jest wersja drożdżowa, słodka, Kaszubi bardziej przywiązani do tradycji nie uznają ich jednak za prawdziwe ruchanki.

Drożdżowe ruchanki z cukrem pudremDrożdżowe ruchanki z cukrem pudrem Fot. Rafal Lipski

Bez tego nie wracaj

Kaszuby słyną z tabaki. Tytoniowy proszek, sypany na wierzch dłoni z rogowej tabakiery i wciągany do nosa, zdaniem miejscowych, poprawia samopoczucie i dodaje energii. A przy tym nie trzeba go palić i wdychać niezdrowego dymu.

Region znany jest też z wyjątkowo pysznych truskawek - kaszëbskô malëna. Są one dużo mniejsze od innych odmian i przez to ich smak oraz aromat jest bardziej skoncentrowany. Miłośnicy mięs i serów powinni zainteresować się także żurawiną ucieraną na surowo, która doskonale się z nimi komponuje. Specjałem regionalnym jest również żurawina z jabłkiem i chrzanem.

Czy da się wyciągnąć DNA z truskawki? Bez problemu. Wszystko dzięki specjalnym właściwościom tych owoców