Naczelny Sąd Administracyjny ostatecznie potwierdził, że sprzedawanie żywności zachwalanej jako "domowy smak", ale mającej w składzie substancje dodatkowe (stabilizatory, zagęstniki, wzmacniacze smaku, przeciwutleniacze, regulatory kwasowości, konserwanty) to wprowadzanie klientów w błąd i oferowanie produktów o niewłaściwej jakości.



Domowy ketchup przemysłowo zagęszczony

Wszystko zaczęło się od ketchupu, którego producent dostał 500-złotowy mandat od Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych. Inspektorzy ukarali firmę za to, że umieszczając na etykiecie określenie "domowy smak", a w składzie - dodatki zagęszczające E 412 i E 422, była nierzetelna. Firma zaskarżyła tę decyzję, twierdząc, że "domowy" miał być tylko smak ketchupu, a nie sposób wytwarzania, a gdy konsument przeczyta listę składników na opakowaniu, dowie się, że są tam substancje zagęszczające.

Główny inspektor IJHARS potrzymał jednak decyzję swoich pracowników, uznając że jeśli ktoś kupuje "domowy smak", ma prawo myśleć, że zostało to wyprodukowane tradycyjnie, według domowego przepisu. Taka rzecz może się wydać klientom bardziej atrakcyjne niż produkt przemysłowy i zadecydować o tym, że właśnie ją kupią. W dodatku "domowy smak" nie da się dokładnie określić, ale wiadomo, że raczej na pewno zagęstników nikt w domowej kuchni nie dodaje.

W kolejnych instancjach producent ketchupu również poległ. Sędziowie uznali, że oznakowanie i opis produktu nie powinny budzić wątpliwości, nawet jeśli obok jest podany skład, a NSA potwierdził, że to łamanie prawa.

Na ten wyrok można powoływać się w innych podobnych sprawach. Ale to nie znaczy że IJHARS może kwestionować nazwy i zawartość wszystkich produktów "domowych". Każdy przypadek trzeba badać oddzielnie. I na to liczą niektórzy producenci.

Produkty prawie domowe?

Sprawdziliśmy, jakie "domowe" produkty można jeszcze kupić w sklepach (nie tylko o "domowym smaku", ale też w całości "domowe"):



@ Knorr Domowe smaki, Sos do pieczeni ciemny - zawiera m.in. skrobię modyfikowaną (w internecie można kupić, ale np. 25 kg), glutaminian monosodowy, inozynian disodowy, guanylan disodowy, karmel amoniakalny.


Komentarz producenta

Paweł Jezierski z Unilevera: "informacje na opakowaniu marki Knorr są zgodne z obowiązującymi wymogami przepisów prawa i odzwierciedlają aktualną praktykę rynku spożywczego. Marka Knorr na pierwszym miejscu stawia dbanie o jakość swoich produktów oraz odpowiednie informowanie konsumentów. Dlatego mimo, że nie byliśmy stroną w tej sprawie sądowej, przeanalizujemy wspomniane uzasadnienie sądu, gdy tylko będzie ono oficjalnie udostępnione ()."



@ Winiary, Domowa kuchnia, Bulion z grzybami leśnymi - w składzie m.in. glutaminian monosodowy, 5'-rybonukleotydy disodowe, koncentrat pieczarki, maltodekstryna, karmel amoniakalny, ekstrakt borowika, hydrolizat białka pszennego.


Komentarz producenta

Agnieszka Piskała z Nestle: " (). Nazwa Domowa Kuchnia Winiar () jest fantazyjną nazwą linii produktów, wskazującą na możliwość szerokiego zastosowania ich w domowej kuchni. Pragniemy zauważyć, że nie istnieje kostka rosołowa wytworzona sposobami domowymi. Jest to powszechna wiedza przeciętnych konsumentów tej kategorii produktów. Konsument nie podejmuje decyzji o zakupie kostki rosołowej będąc zachęconym określeniem Domowa Kuchnia w ten sposób, że określenie to wziął jakoby za synonim "domowej" kostki rosołowej. () Wytworzenie bulionu będącego podstawą zupy, poprzez rozpuszczenie w gotującej wodzie tzw. kostki rosołowej, nie czyni zupy wytworzonej w domu posiłkiem przemysłowym. () Wyrok ten nie wprowadza powszechnego zakazu stosowania określenia "domowy" dla żywności przemysłowej ()."



@ Iglotex Bistro, Domowa pizza z pieczarkami - w składzie m.in. płatki tłuszczowe (składające się z tłuszczów roślinnych utwardzonych i emulgatora E 492), środek do przetwarzania mąki E 300.

Komentarz producenta

Marek Rogoża z Igloteksu: "() Działając zgodnie z przepisami obowiązującego prawa zarząd firmy Iglotex podjął decyzję o zmianie nazwy produktu Pizza Bistro Domowa. () Produkt Pizza Bistro Domowa wkrótce zniknie z półek sklepowych."



@ Wędliny Domowe, Szynka gotowana (wyprodukowana dla Tesco) - w składzie m.in. izolat białka sojowego (można kupić np. pół kilograma, ale w którym domowym przepisie jest?), stabilizatory E 451, E 450 i E 452, substancja zagęszczająca E 407, wzmacniacz smaku E 621, przeciwutleniacze E 316 i E 301, regulatory kwasowości E 326, E 261 i E 262, substancja konserwująca E 250.
Biuro prasowe Tesco (jest dystrybutorem i tzw. podmiotem odpowiedzialnym): "Pełne uzasadnienie wyroku z 16 grudnia 2014 r. nie jest jeszcze dostępne, nie możemy więc szczegółowo odnieść się do stanu faktycznego na podstawie którego zostało wydane. () W przypadku stwierdzenia, iż skład naszych produktów nie jest zgodny z wymogami, bądź obowiązującymi standardami w tym zakresie, podejmujemy niezwłoczne działania w celu wprowadzenia korekt w tym zakresie."



@ Tesco Domowe Smaki, Bigos domowy; Lubella, Domowa jajeczna gwiazdki; Tesco Domowe przetwory, Kapusta biała zasmażana; D'aucy Domowe smaki, Warzywa do zapiekania z makaronem i ziołową nutą; Piątnica, Twarożek domowy grani naturalny - nie ma w nich składników obecnych na liście dodatków.

To precedens

Izabela Zdrojewska z Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczej podkreśla, że w uzasadnieniu wyroku NSA zaznaczono, że dodanie substancji zagęszczających zmienia konsystencję i smak żywności. Oznakowanie jej jako "domowy smak" powinno rzetelnie odzwierciedlać podany skład i nie pozostawiać żadnych wątpliwości do co właściwości. IJHARS już wcześniej kwestionował oświadczenie "domowy smak" na żywności z dodatkami jako wprowadzające w błąd i sugerujące specjalne właściwości. Teraz NSA potwierdził, że to naruszenie prawa i choć wyrok dotyczy pojedynczego przypadku, "uzasadnienie można odnieść do różnych produktów spożywczych".